Ο Θεός είναι Αγάπη, αλλά η "αγάπη" δεν είναι ...θεός

Από τις ομιλίες του Επισκόπου Λεμεσού πατρός Αθανασίου.

Ο Ύμνος της Αγάπης (1)

Ο Ύμνος της Αγάπης (2)

Ο φωτισμός του Αγίου Πνεύματος

Το Άγιο Πνεύμα φωτίζει όποιον πορεύεται κατά Θεόν.

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ "Το Άγιο Πνεύμα όπου θέλει πνεί";

Πνευματικές νουθεσίες

Μέσω ολιγολέπτων αποσπασμάτων από τις Ομιλίες που πραγματοποιούνται στην Πνευματική Εστία των Εκδόσεων ΥΠΑΚΟΗ.

Η ελευθερία δεν είναι δυνατότητα επιλογής!

Τί σημαίνει η ανταπόκρισή μας σε πρόσκληση;

Είναι μεγάλο πράγμα να ανταποκριθούμε σε μία πρόσκληση. Πόσο μάλλον όταν μας προσκαλεί ο Ίδιος ο Θεός.

Από την ομιλία του π. Βασιλείου Βολουδάκη την Τρίτη 20/12/2016, μετά την Χριστουγεννιάτικη γιορτή του Ι.Ν. Αγίου Νικολάου Πευκακίων (βλέπε το κατωτέρω βίντεο).

 Χριστουγεννιάτικη γιορτή 2016

Η Χριστουγεννιάτικη γιορτή του Ι.Ν. Αγίου Νικολάου Πευκακίων που έγινε στις 18 Δεκεμβρίου 2016 ήταν ένα ταξίδι μέσα από τα Χριστούγεννα περασμένων ετών και μακρυνών λαών. Μας έδειξε την διαφορά στο νόημα και τον εορτασμό των Χριστουγέννων της Ανατολής και της Δύσης, μέσα από τα κείμενα και τα κάλαντα διαφόρων λαών. 

Έρευνα, σκηνοθεσία και παρουσίαση: Νινέττα Βολουδάκη.

Η διάνοια δεν χορταίνει με την σκέψη αλλά με την Αποκάλυψη του Θεού.

Ο άνθρωπος δεν δημιουργήθηκε για να σκέπτεται αλλά για να μαθαίνει -ν' αποκτά τη γνώση- απευθείας από τον Θεό. 

Και άλλα σχετικά με το εν λόγω βίντεο μπορείτε να δείτε στο Youtube πληκτρολογώντας στην Μηχανή Google: ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΥΠΑΚΟΗ. Από την επιλογή Playlists, όπου μπορείτε να δείτε τα βίντεο ανά θεματική ενότητα, επιλέγετε την ενότητα "Ομιλίες Κυριακής".

Αργά βαδίζει ο Χριστός (Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς)

Για όσους προσμένουν με ανυπομονησία τη Βασιλεία του Χριστού

… Μήπως ο χρόνος διέψευσε τον Χριστό; Ας μην προτρέχουμε.

… Όντως, ξαναέγιναν για μία ακόμη φορά όλα εκείνα που νομίζαμε ότι μπαίνοντας στον εικοστό αιώνα, θα ανήκαν στο παρελθόν… Εξεγέρθηκε ο άνθρωπος εναντίον του ανθρώπου και ο λαός εναντίον του λαού.

… Και εμείς τότε μ’ απέραντο πόνο ρωτάμε: «Μα που είναι ο Χριστός; …. Σημαίνει άραγε ακόμα κάτι για τους ανθρώπους το όνομα Χριστός;»

Ας κρίνουμε, αδέλφια, αργά και θα κρίνουμε ορθά. …. Ας κρίνουμε αργά, γιατί και ο Χριστός βαδίζει αργά μέσα στην ιστορία. Αργά σαν βαθύ ποτάμι, που κάποιο παιδί θα το νόμιζε ακίνητο, αλλά που ο άνθρωπος δεν θα μπορούσε να του φτιάξει φράγμα. Αργά σαν σιτάρι, που σπέρνεις το φθινόπωρο και το χειμώνα νομίζεις ότι είναι νεκρό. Ακόμα δεν ήρθε η άνοιξη για τον σπόρο του Χριστού. Ο δρόμος Του είναι δύσκολος. Γι’ αυτό βαδίζει αργά. Πορεύεται μέσα από λακκούβες αίματος, μέσα από το σκοτάδι των αμαρτιών, και μέσα από τα αγκάθια των ληστών. Είναι στενός ο δρόμος Του και πολλοί πεσμένοι αμαρτωλοί βρίσκονται στον γκρεμό και στις δυό πλευρές του δρόμου Του. Εκείνος πρέπει να σκύβει και στις δυό πλευρές, να τους σηκώνει και να τους τραβά πίσω Του και να περπατά προς τα μπρός. Γι’ αυτό βαδίζει αργά.

Βαδίζει αργά γιατί το πλήρωμά Του είναι μακριά. Το πλήρωμά Του εκτείνεται στα πέρατα της ιστορίας και η θέση Του είναι στα έσχατα…

Η αυτογνωσία (πατρός Αθανασίου, Μητροπολίτου Λεμεσού)

Για το ότι η πλάνη οφείλεται σε αμέλεια (Αγ. Νεκτάριος Πενταπόλεως)

Αλλά γιατί να πλανηθεί ο πρώτος άνθρωπος; Γιατί με την πρώτη δοκιμασία που ήρθε ηττήθηκε αμέσως το ηθικό του αυτεξούσιο; Μήπως δεν ήταν αρκετά ισχυρός για να αντισταθεί και να υπομείνει την δοκιμασία;

Όχι βέβαια! Διότι ο Θεός ουδέποτε παραχωρεί να πειρασθεί ο άνθρωπος παραπάνω από τη δύναμή του. Η δικαιοσύνη του Θεού δεν επιτρέπει τέτοια δοκιμασία.

Η δύναμη του Θεού και η πίστη του ανθρώπου (Αγ. Νικόλαος Βελιμίροβιτς)

Κυριακή Ζ’ Λουκά: (Λουκ. η' 41-56)

Όταν οι ακτίνες του ήλιου πέφτουν σ’ ένα βράχο, τον κάνουν να λάμπει. Όταν η φλόγα αγγίξει ένα άκαφτο κερί, το ανάβει. Όταν ο μαγνήτης αγγίξει ένα μεταλλικό αντικείμενο, το μαγνητίζει. Όταν το ηλεκτροφόρο καλώδιο αγγίξει ένα συνηθισμένο σύρμα, και τα δυο τους ηλεκτρίζονται.
Όλες αυτές οι φυσικές ενέργειες δεν είναι παρά εικόνες ή πνευματικά φαινόμενα. Όλα όσα συμβαίνουν στον εξωτερικό κόσμο, είναι απλά η εικόνα όσων γίνονται στον εσωτερικό. Ολόκληρη η εφήμερη φύση είναι σαν ένα όνειρο, σε σχέση με την εσωτερική πραγματικότητα, σαν ένα παραμύθι, όταν μιλάμε με όρους αιώνιας ζωής.
Η ψυχή είναι η πραγματικότητα του σώματος. Ο Θεός είναι η πραγματικότητα της ψυχής. Όταν ο Θεός αγγίζει την ψυχή, την ζωοποιεί, της μεταδίδει την δράση. Όταν η ψυχή αγγίζει το σώμα, κάνει το ίδιο. Το σώμα λαβαίνει φως, ζεσταίνεται, δέχεται μαγνητισμό και ηλεκτρισμό, δράση, ακοή και κίνηση από την ψυχή. Όταν η ψυχή αναχωρεί από το σώμα, όλ’ αυτά χάνονται, εξαφανίζονται. Η ψυχή δέχεται από το Θεό έναν ειδικό φωτισμό, θέρμη, μαγνητισμό και ηλεκτρισμό, δράση, ακοή και κίνηση. Κι όλ’ αυτά χάνονται όταν η ψυχή χωρίζεται από το Θεό. Υπάρχει άνθρωπος σ’ ολόκληρο τον κόσμο που όταν αγγίζει μια νεκρή ψυχή την επαναφέρει στη ζωή, της μεταδίδει φως και θερμότητα, μαγνητισμό και ηλεκτρισμό από την πηγή της ζωής; Υπάρχει κάποιος σ’ ολόκληρο τον κόσμο, από την αρχή της ιστορίας του ανθρώπου, που όταν άγγιξε ένα νεκρό σώμα το έκανε να σηκωθεί, να μιλήσει και να περπατήσει;

Ο σύγχρονος κόσμος και η σχέση του προς τον άνθρωπο (Αρχ. Σωφρόνιος Σαχάρωφ)

Τί συμφορά να ζούμε σε παρόμοιες μεταβατικές εποχές! Πολλά εκατομμύρια ανθρώπων υποφέρουν σε όλη τους τη ζωή. Όλη η ιστορία της ανθρωπότητας είναι εφιαλτική με αδιάκοπους αδελφοκτόνους πολέμους. Και μέχρι σήμερα -συγχωρήστε με για την έκφραση- η ανθρωπότητα παραμένει, όπως και προηγουμένως, άγρια και αιμοδιψής, βίαια και εγκληματική. Τα άγια λόγια, «οι πραείς κληρονομήσουσι την γην», αναμφίβολα θα πραγματοποιηθούν σε κάποια απροσδιόριστη ακόμη στιγμή, αλλά για την ώρα τρόμος και φρίκη. Η φρίκη αυτή αυξήθηκε στην εποχή μας, γιατί σε κάθε στιγμή ολόκληρη η Γη γνωρίζει λίγο πολύ όλα τα γεγονότα που είναι στη συντριπτική τους πλειοψηφία εγκληματικά και ζοφώδη.

Οι τρεις απλές αρχές της ζωής του π. Σεραφείμ Ρόουζ

Ο π. Αλέξιος θυμάται τρεις απλές αρχές ζωής που έμαθε από τον π. Σεραφείμ. «Τις έμαθα» λέει, «όχι τόσο πολύ από τα βιβλία του π. Σεραφείμ όσο από αυτά που μου είπε σε διάφορες ομιλίες κατά τα χρόνια που πέρασαν. Η πρώτη από αυτές τις αρχές είναι:

"Είμαστε προσκυνητές σ' αυτήν τη γη και δεν υπάρχει τίποτα μόνιμο για μας εδώ", πρέπει συνεχώς να τον θυμόμαστε αυτό. Είμαστε απλώς παρεπίδημοι. Αυτή η ζωή είναι μόνο η αρχή μιας συνέχειας που δεν θα τελειώσει ποτέ. Τείνουμε να τη μεταχειριστούμε σαν να είναι μόνιμη και απαίσια σημαντική από την άποψη των σταδιοδρομιών και της εκπαίδευσης και της προόδου και όλων εκείνων των πραγμάτων. Αλλά όλα θα πεθάνουν μαζί μας θα πεθάνει το σώμα μας• τίποτα από αυτά δεν θα πάει μαζί μας στον άλλο κόσμο. Ο π. Σεραφείμ θέλησε να μας διδάξει αρχές που θα μας κρατούσαν στην σωστή θέση καθόλη τη διάρκεια της ζωής και θα μας στήριζαν στις νέες και διαφορετικές καταστάσεις, τις περιστάσεις και τα προβλήματα. Επομένως, εάν πήγαινες σε αυτόν με μια ερώτηση για κάποιο ιδιαίτερο θέμα, μπορεί ή όχι να εξέταζε εκείνο το συγκεκριμένο πρόβλημα, αλλά θα έδινε μια αρχή με την οποία κάποιος θα μπορούσε να αξιολογήσει ο ίδιος το πρόβλημα και να καταλήξει σε ένα ευλόγα νηφάλιο και αξιόπιστο συμπέρασμα. Αυτό είναι που κρυβόταν πίσω από την υπενθύμισή του σε μας πως είμαστε προσκυνητές σε αυτήν τη γη. Αυτό είναι μια αρχή, μια προϋπόθεση. Εξετάστε όλα τα προβλήματα που έχουμε αντιμετωπίσει την περασμένη εβδομάδα ή τον μήνα, όλα τα πράγματα στην ιδιωτική ζωή μας που φαίνονται πολύ σημαντικά και μας εκνευρίζουν, συγχύζουν, που μας κάνουν να ανησυχούμε ή φοβόμαστε• και έπειτα ας σκεφτούμε ότι, εάν είχαμε θυμίσει στους εαυτούς μας ότι είμαστε μόνο προσκυνητές εδώ, τα πιο πολλά από τα "ζητήματά μας" είναι πολύ ασήμαντα, και πόση διαφορά θα είχε κάνει αυτό στην ποιότητα της ημέρας μας, της εβδομάδας μας, της ζωής μας.

Η τεθλιμμένη οδός της πνευματικής ζωής (Ὁσίου Θεοφάνους τοῦ Ἐγκλείστου)

Ἀπό τά πρῶτα βήματα τῆς χριστιανικῆς του ζωῆς ὁ ἄνθρωπος συναντάει πολλές δυσκολίες. Καί ὅσο προχωράει, τόσο μεγαλώνουν οἱ δυσκολίες. Τό εἶπε, ἄλλωστε, ὁ Κύριος: «Στενή ἡ πύλη καί τεθλιμμένη ἡ ὁδός ἡ ἀπάγουσα εἰς τήν ζωήν» (Ματθ. 7, 14). Ὅποιος, λοιπόν, ἀποφασίζει νά τραβήξει αὐτόν τό δρόμο καί νά περάσει αὐτή τήν πύλη, πρέπει νά ὁπλιστεῖ μέ μεγάλη ἀνδρεία, γιά ν’ ἀντιμετωπίσει νικηφόρα κάθε λογῆς ἐπιθέσεις, ἀντιδράσεις, ἐμπόδια καί πειρασμούς.

Γι’ αὐτό κι ἐσεῖς τώρα προχωρῆστε μπροστά μέ θάρρος, μέ γενναιότητα καί σταθερότητα. Τρέξτε σάν τόν ἀπόστολο Παῦλο, πού ἔλεγε: «Οὕτω τρέχω, ὡς οὐκ ἀδήλως» (Α΄ Κορ. 9, 26). Δηλαδή: Νά, ἔτσι τρέχω, μέ τά μάτια στηλωμένα στό τέρμα. Σέ ποιό τέρμα; Σ’ ἐκεῖνο πού ποθεῖτε νά φτάσετε κι ἐσεῖς – στή θέα τοῦ Θεοῦ, στή μέθεξή Του, στή βασιλεία Του.

Ὅποιος παλεύει γενναῖα μέ τά πάθη του καί τηρεῖ πιστά τίς θεῖες ἐντολές, αὐτός, ἀνάλογα μέ τήν πνευματική του πρόοδο, καθαρίζει τήν καρδιά του. Καί ὅσο καθαρίζεται, τόσο πλησιάζει τόν Κύριο, πού ὑποσχέθηκε καί ἐπιθυμεῖ νά κατοικήσει μέσα του, νά ἑνωθεῖ μαζί του: «Πρός αὐτόν ἐλευσόμεθα καί μονήν πάρ αὐτῷ ποιήσομεν» (Ἰω. 14, 23).

Δέν μᾶς ἀρέσει ἡ «στενή πύλη», δέν μᾶς ἀρέσει ἡ «τεθλιμμένη ὁδός» (Ματθ. 7, 14). Τήν πλατειά πύλη καί τήν εὐρύχωρη ὁδό θέλουμε. Καί τή ζητᾶμε μέ στεναγμούς καί δάκρυα ἀπό τόν Κύριο. Μήπως, λοιπόν δέν ἀκούει τούς στεναγμούς μας; Μήπως δέν βλέπει τά δάκρυά μας;… Καί βλέπει καί ἀκούει, ἀλλά ποθεῖ τή σωτηρία μας, ὄχι τήν καταστροφή μας. Στό στενό, στό ἀνηφορικό, στό κακοτράχαλο μονοπάτι τῶν θλίψεων θυμόμαστε τόν Θεό καί ζητᾶμε ταπεινά τή βοήθειά Του. Μόλις πατήσουμε στόν πλατύ κι εὐκολοπέραστο δρόμο τῶν ἀπολαύσεων, ξεχνᾶμε τόν Θεό καί ὁδηγούμαστε στήν αἰώνια ἀπώλεια.

Ἡ ἐνασχόλησή μας μέ τό Θεό μᾶς βγάζει ἀπό τήν ἀπελπισία τῆς ἐνασχόλησης μέ τόν ἑαυτό μας

Ὅταν ὁ ἄνθρωπος μέσα στήν κόλαση σκέπτεται συνεχῶς ὅτι ὁ Θεός εἶναι πανάγαθος, δίκαιος, πάνσοφος καί φιλάνθρωπος, ἡ κόλαση γίνεται ἐλαφρότερη. Αὐτό τό λέω γιατί διαπιστώνω ὅτι τό νά ἀποκτήσει κανείς ἀρετές εἶναι πάρα πολύ δύσκολο γιατί ἀπαιτεῖ πολύ γενναία ψυχή. Καί ὅσο ἐμβαθύνει κανείς στόν ἑαυτό του βλέπει ὅτι ἔχει διαβρωθεῖ πάρα πολύ ἡ βαθύτερη ποιότητα τῆς ψυχῆς του καί ἡ ἀλλαγή εἶναι ἀδύνατη μέ ἀνθρώπινα μέσα. Στήν πραγματικότητα, τό πιό ἁπλό εἶναι νά βρίσκεται ὁ ἄνθρωπος μέσα στήν κόλαση μέ αὐτή τή φθορά τῆς ψυχῆς του καί ἐκεῖ νά μνημονεύει τό ὄνομα, τό πρόσωπο καί τό κάλλος τοῦ Θεοῦ. Ὅσο βέβαια ἀσχολούμεθα μέ τό βάθος τοῦ ἑαυτοῦ μας μπορεῖ νά μᾶς πιάσει καί ἀπελπισία. Ἡ ἐνασχόλησή μας, ὅμως, μέ τό ποιός εἶναι ὁ Θεός, ποιός εἶναι ὁ χαρακτῆρας Του, πῶς ἐνεργεῖ, γιατί κάνει τό καθετί, τί ἔχει κάνει γιά μᾶς, μᾶς βγάζει ἀπό τήν ἀπελπισία τῆς ἐνασχόλησης μέ τόν ἑαυτό μας. Τότε μποροῦμε νά διαπιστώσουμε μέ ποιό τρόπο ὁ Θεός ἐνεργεῖ τό ἔλεός Του.

Ὅταν, λοιπόν, ἡ προετοιμασία μας γίνει μέ συναίσθηση, θά μᾶς βοηθήσει νά ἀναπτύξουμε τή σχέση μας μέ τόν Θεό καί νά ἀνακαλύψουμε ἄν πραγματικά σχετιζόμαστε ἤ ὄχι μαζί Του.

Για την σύνθεση του κειμένου (από ομιλία στη πνευματική εστία) -  Ἄννα Μανωλάκη,  Δικηγόρος

(Απόσπασμα Άρθρου από το περιοδικό ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ Τεῦχος 114)

ΑΠΟΣΤΑΓΜΑΤΑ ΟΜΙΛΙΩΝ­ ΣΥΖΗΤΗΣΕΩΝ μέ θέμα τίς «ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΕΙΣ» τοῦ Ἁγ. Αὐγουστίνου

Οἱ ὁμιλίες­συζητήσεις μέ ὁδηγό τό ἀνωτέρω βιβλίο τοῦ ἁγίου Αὐγουστίνου συνεχίζονται στήν Πνευματική μας Ἑστία. Θά παραθέσουμε στό σημείωμά μας αὐτό, τήν παράθεση ἀποσταγμάτων τῆς ἀναλύσεως τοῦ π. Βασιλείου στή γενική θεματική ἑνότητα «Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΕΝΟΣ ΦΙΛΟΥ».

Ὁ Θεός θέλει μόνο τό συμφέρον μας.

Ο ἅγιος Αὐγουστῖνος ἐξομολογεῖται ὅτι ἔνιωθε δυστυχής καί συντετριμμένος ἐξ αἰτίας τοῦ θανάτου τοῦ φίλου του, ὅπως “κάθε ψυχή... ὅταν δένεται μέ πλάσματα θνητά”. Αὐτό τό θέμα μᾶς ἀφορᾶ ὅλους γιατί ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ἐπειδή ἀκριβῶς ἔχουμε μέσα μας αὐτό τό θεῖο δῶρο, νά ἀφιερωθοῦμε δηλαδή καί νά ἑνωθοῦμε μέ ὅλες τίς δυνάμεις τῆς ψυχῆς καί τοῦ νοῦ μας μέ τόν Θεό, ἀντιμετωπίζουμε στήν πορεία τῆς ζωῆς μας περιπέτειες τέτοιου εἴδους, τίς λεγόμενες “ἁρπαγές”, τίς ὁποῖες ἡ ἐκκλησία μᾶς ἐπισημαίνει καί μᾶς προστατεύει ἀπό αὐτές μέ πολλούς τρόπους. Ὁ πόθος γιά τήν ἀποκλειστικότητα πού πολύ εὔκολα ἔχει συνυφανθεῖ μέ τήν ὕπαρξή μας, ἀπό τή δική μας ἀμέλεια, σέ συνδυασμό μέ τήν ἐπιμέλεια τοῦ διαβόλου, ἀλλάζει κατεύθυνση καί πορεία καί στρέφεται εἴτε πρός πρόσωπα ἤ πράγματα, εἴτε πρός ἰδέες, καταστάσεις ἤ ἰδεοληψίες καί πρός πολλά ἄλλα. Ἔτσι ἀντιλαμβανόμαστε ὅτι ὁ καθένας μας, ἄλλος λίγο ἄλλος πολύ, συναρπάζεται καί ἀποπροσανατολίζεται.

Ὁ ἅγιος Αὐγουστῖνος βίωσε αὐτή τή συναρπαγή στή σχέση μέ τό φίλο του. Μία σχέση στήν ὁποία δόθηκε ὁλόψυχα γιατί δέν ὑπῆρχε ὁ κίνδυνος τῆς σαρκικῆς ἐπαφῆς, ἀφοῦ οὔτε ὁ ἅγιος Αὐγουστῖνος οὔτε ὁ φίλος του εἶχαν τέτοιες τάσεις καί ἡ σχέση τους ἦταν ὑγιής ὡς πρός αὐτό τό θέμα. Ὅμως ἡ ψυχή μας νοσεῖ μέ πολλούς τρόπους ἤ τοὐλάχιστον δέν ὑγιαίνει ἀπόλυτα ἀπό τήν πρώτη στιγμή. Ἀπαιτεῖται πνευματικός ἀγῶνας γιά νά ἀποκατασταθεῖ ἡ ὑγεία της. Ἔτσι λοιπόν συναρπάστηκε ὁ ἅγιος Αὐγουστῖνος ἀπό τό φίλο του μέ τρόπο πνευματικό μέν, ὅμως, ἐπειδή δέν βρισκόταν σέ κατάσταση τῆς εὐλάβειας, αὐτός ὁ ψυχικός δεσμός μέ τό φίλο του ἦταν παθολογικός. Ὁ Θεός βέβαια οἰκονόμησε τή σωτηρία τοῦ φίλου τοῦ ἁγίου Αὐγουστίνου μέ τό θαῦμα τῆς μετα στροφῆς του, πού συντελέστηκε καθ’ ὅν χρόνο βρισκόταν σέ κῶμα καί ἐν συνεχεία τόν πῆρε κοντά του ἀφοῦ προηγουμένως ἔλαβε τό ἅγιο βάπτισμα. Ὁ ἅγιος Αὐγουστῖνος, ὅμως, ἔμεινε μέ τήν πληγή ἀνοιχτή μέσα του καί ἔνιωθε ὅτι βρίσκεται πλέον στό κενό ἔχοντας ἀπωλέσει αὐτή τήν ἀπόλυτη σχέση, τήν ὁποία ἔνιωθε μέ τό φίλο του. Καί ἦταν γι’ αὐτόν ἡ ὥρα τῆς ἐξομολόγησης γιατί κάθε ἄνθρωπος ὅταν χάνει αὐτόν, μέ τόν ὁποῖο εἶναι συνδεδεμένος, συντρίβεται. Αὐτή ἡ συντριβή, μέ τήν ἔννοια πού τή βιώνει ὁ ἅγιος Αὐγουστῖνος σέ αὐτή τήν περίοδο τῆς ἀποστασίας, ἐπειδή ἀκριβῶς ἔχει τή χροιά καί τή σφραγίδα τοῦ πάθους, ὁδηγεῖ σέ ἀπελπισία καί ἀπομόνωση. Εἶναι ἕνας πόνος ψυχῆς χωρίς ἐλπίδα, χωρίς παρηγοριά.