Το να νικά κανείς τον εαυτό του αποτελεί μεγάλη νίκη

Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου (*)

Μη σκεφθείς όμως ότι αυτή η νίκη είναι ασήμαντη και μικρή^. γιατί αλήθεια αγαπητέ μου, μεγαλύτερη νίκη είναι το να νικήσεις ένα σου πάθος και μια ηδονή των αισθήσεών σου, παρά το να νικήσεις εκατό εχθρούς^. είναι ενδοξότερο τρόπαιο το να χύσεις θεληματικά λίγο ιδρώτα και μια ρανίδα αίματος για την αγάπη του Θεού και να νικήσεις μια κακή σου επιθυμία σε πείσμα του διαβόλου, παρά το να χύσεις ποταμούς αιμάτων για να νικήσεις ολόκληρα στρατεύματα^. πιο ένδοξος θρίαμβος θεωρείται το να υποτάξεις τις αισθήσεις σε όλο το σώμα σου στον ηγεμόνα νου σου, παρά το να καθυποτάξεις ευρύχωρα βασίλεια.

Περί πνευματικών ηδονών (Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου)

Από το βιβλίο με τίτλο ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου (και συγκεκριμένα από το 12ο κεφάλαιο), δίνεται η κατωτέρω ενότητα, με τίτλο:

Με την απόλαυση των πνευματικών ηδονών του νού, γίνονται μισητές οι αισθητές ηδονές

Να που με την βοήθεια του Θεού, σου ανέφερα ποιες είναι οι πνευματικές και οικείες στον νου ηδονές(*)^.  Να εντρυφάς λοιπόν σε αυτές και να τις απολαμβάνεις με όλη σου την δύναμη. Δεν έχεις κανένα να σε κατηγορήσει ή να σε εμποδίσει, αλλά μάλλον θα έχεις πολλούς που θα σε επαινούν και θα σε παρακινούν^. και εγκατάλειψε όσο μπορείς τις σωματικές και αισθητές ηδονές, για τις οποίες έχεις πολλούς να σε κατηγορήσουν και να σε εμποδίσουν και κανένα να σε επαινέσει και να σε παρακινήσει. Και σε πληροφορώ, ότι αν συνηθίσεις να απολαμβάνεις αυτές τις πνευματικές και αληθινές ηδονές, σιγά σιγά θα μισήσεις τις αισθητές και ψεύτικες και επώδυνες.

Από την κτίση ...στον Κτίστη

Η κατωτέρω ενότητα είναι από το βιβλίο του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου (και συγκεκριμένα από το Α' Κεφάλαιο) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ (*)

Διά μέσου των Γραφών ο νούς ανυψώνεται στη γνώση και αγάπη αυτού που δίδαξε τις Γραφές

Ας πάμε πάλι στ’ αυτιά· καί ας υποθέσουμε ότι κηρύττεται κάποιος λόγος της Γραφής· ο λόγος πλήττει τον αέρα καί δημιουργεί τον κυματισμό· τα κύματα του αέρα σηκώνονται το ένα μετά το άλλο και εισέρχονται στην κόγχη του αυτιού· έπειτα από εκεί στροβιλιζόμενα μπαίνουν στον πόρο του αυτιού και κτυπούν το τύμπανο· και από αυτό το κτύπημα ο αέρας πού βρίσκεται στη κοιλότητα του τυμπάνου κυμαίνεται και τινάζει όλα τα μέρη εκείνου που καλείται λαβύρινθος του αυτιού· από αυτό το τίναγμα πλήττεται το ακουστικό νεύρο, που προέρχεται από τον εγκέφαλο· και έτσι διεγείρεται ο νους και ακούει τα λόγια που λέχθηκαν.

"Εξομολογητάριον", Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου

ΕΞΟΜ0ΛΟΓΗΤΑΡΙΟΝ

ΗΤΟΙ

ΒΙΒΛΙΟΝ ΨΥΧΟΦΕΛΕΣΤΑΤΟΝ

ΠΕΡΙΕΧΟΝ

Διδασκαλία σύντομον προς τον Πνευματικόν, πώς πρέπει να εξομολογή με καρπόν. Τους Κανόνας του Αγίου Ιωάννου του Νηστευτού ακριβώς εξηγημένους. Συμβουλήν γλαφυράν προς τον μετανοούντα πώς να εξομολογήται καθώς πρέπει, και λόγο ψυχωφελή περί μετανοίας.

Περί του Παναγίου Μυστηρίου της Ευχαριστίας

Οσίου Νικοδήμου Αγιορείτου
Από το βιβλίο του "Ο Αόρατος Πόλεμος" (ΜΕΡΟΣ 2ο - κεφάλαιο Α')

    Μέχρις εδώ σου πρόσφερα, όπως είδες, αναγνώστη μου, τέσσερα όπλα, που σου είναι απαραίτητα στον πόλεμο αυτόν, για να μπορέσης να νικήσης τους εχθρούς σου· δηλαδή, το να μην έχης θάρρος στον εαυτό σου, το να ελπίζης στον Θεό, το να αγωνίζεσαι πάντοτε και το να προσεύχεσαι. Τώρα σου δείχνω άλλο ένα. Αυτό είναι το πανάγιο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Διότι όπως το μυστήριο αυτό είναι ανώτερο από τα άλλα, έτσι είναι και όπλο ανώτερο από τα άλλα. Τα τέσσερα όπλα που είπαμε, παίρνουν την δύναμι από τις αξιομισθίες και την χάρι που μας αξίωσε το αίμα του Χριστού. Αλλά αυτό το όπλο είναι αυτό το ίδιο Αίμα και αυτό το ίδιο το Σώμα με την ψυχή και με την Θεότητα του Χριστού. Μέ εκείνα γίνεται η μάχη κατά των εχθρών με την δύναμι του Χριστού. Μέ αυτό το όπλο όμως πολεμούμε εκείνους μαζί με τον Χριστό και ο Χριστός τους πολεμεί μαζί με εμάς. Διότι όποιος τρώγει το σώμα του Χριστού και πίνει το Αίμα του, μένει με το Χριστό και ο Χριστός με αυτόν «Όποιος τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου, μένει σ εμένα κι εγώ σ αυτόν» (Ιω. 6,56).

    Γι αυτό και εμείς αν νικήσουμε τον εχθρό, τον νικούμε με την δύναμι του αίματος αυτού, όπως αναφέρεται στην Αποκάλυψι: «Νίκησαν με το αίμα του Αρνίου» (12,11).

    Και επειδή αυτό το μυστήριο που είναι το πιο άγιο, και αυτό το όπλο, μάλλον αυτός ο ίδιος ο Χριστός που βρίσκεται μέσα στο μυστήριο αυτό, μπορεί να πραγματοποιήται (να βάνεται εις πράξιν) με δυό τρόπους, δηλαδή να το δέχεται κανείς μυστηριακά, δηλαδή με ευλάβεια, πολύ συχνά και όσες φορές μπορέση, (αν βέβαια δεν έχη κάποιο εμπόδιο από τον Πνευματικό) με την απαραίτητη προετοιμασία, δηλαδή, συντριβή, εξομολόγησι, ικανοποίησι και την νηστεία που είναι σύμφωνα με την δύναμί του· και πρέπει κανείς να το λαμβάνη πνευματικά και νοερά κάθε ώρα και κάθε στιγμή, γι αυτό και συ μη σταματήσης να το λαμβάνης με τον δεύτερο τρόπο πολλές φορές, και όταν μπορής, σύμφωνα με τον πρώτο τρόπο που ακολουθεί.

Σε τί βρίσκεται η χριστιανική τελειότητα. Για να την αποκτήσει κάποιος, πρέπει να πολεμά. Τα τέσσερα αναγκαία σ' αυτόν τον πόλεμο.

Οσίου Νικοδήμου Αγιορείτου
Από το βιβλίο του "Ο Αόρατος Πόλεμος" (ΜΕΡΟΣ 1ο - κεφάλαιο Α')

      Το μεγαλύτερο και τελειότερο κατόρθωμα, που μπορεί να πή ή να συλλογισθή ο άνθρωπος, είναι το να πλησίαση κάπως στο Θεό και να ενωθεί με αυτόν. Λοιπόν, εάν εσύ, αγαπητέ μου εν Χριστώ αναγνώστη, επιθυμείς να φθάσης σε αυτήν την κορυφή, πρώτα πρέπει να γνωρίσης, από τι αποτελείται η πνευματική ζωή και η χριστιανική τελειότητα (1). Γιατί, είναι πολλοί, που λένε, Πως αυτή η ζωή και η τελειότητα βρίσκεται στις νηστείες, στις αγρυπνίες, στις γονυκλισίες, στις χαμαι-κοιτίες και σε άλλες παρόμοιες σκληραγωγίες του σώματος. Άλλοι πάλι λένε Πως βρίσκεται στις πολλές προσευχές και στις μεγάλες ακολουθίες. Και άλλοι πολλοί νομίζουν, ότι η τελειότητα βρίσκεται ολόκληρη στη νοερά προσευχή (2), στη μοναξιά και στην αναχώρησι, στη σιωπή και στην εκπαίδευσι με τον κανόνα· δηλαδή, το να βαδίζουν με τον κανόνα και το μέτρο, και ούτε να φτάνουν σε υπερβολές, ούτε σε ελλείψεις. Οι αρετές όμως αυτές, μόνες τους, δεν είναι αυτό που ζητάμε ως χριστιανική τελειότητα, αλλά είναι άλλοτε μέσα και όργανα, για να απολαύση κάποιος την χάρι του Αγίου Πνεύματος, άλλοτε πάλι είναι καρπός του Αγίου Πνεύματος.

      Και ότι μεν είναι πολύ δυνατά όργανα, για την απόλαυσι της χάρης του Αγίου Πνεύματος, δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία, γιατί βλέπουμε πολλούς ενάρετους που τα μεταχειρίζονται όπως πρέπει, με αυτό τον σκοπόν, για να αποκτήσουν δηλαδή ισχύ και δύναμι κατά της κακίας και της χαλαρότητας, για να δυναμώνουν εναντίον των πειρασμών και της πλάνης των τριών κοινών εχθρών, δηλαδή της σάρκας, του κόσμου και του διαβόλου, για να παίρνουν από εκείνες την πνευματική βοήθεια, που είναι αναγκαίες σε όλους τους δούλους του Θεού, και μάλιστα στους αρχαρίους, και απλά, για να αξιωθούν να πάρουν τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος· δηλαδή, «Πνεύμα γνώσεως και ευσεβείας· Πνεύμα βουλής και ισχύος· Πνεύμα σοφίας και συνέσεως· Πνεύμα φόβου Θεού», καθώς τα απαριθμεί ο Ησαΐας (11,2). ......συνεχίζεται

Για να διαβάσετε όλο το εν λόγω κεφάλαιο, πατήστε εδώ. 

Πώς πρέπει να πολεμά κανείς κατά των σαρκικών παθών

Οσίου Νικοδήμου Αγιορείτου
Από το βιβλίο του "Ο Αόρατος Πόλεμος" (ΜΕΡΟΣ 1ο - κεφάλαιο ΙΘ')

      Εναντίον των σαρκικών παθών θα πολεμάς, αδελφέ, με ξεχωριστό και διαφορετικό τρόπο από τους άλλους. Και για να γνωρίζης να πολεμάς με την τάξι, πρέπει να σκέφτεσαι ότι υπάρχουν τρεις χρόνοι και τρεις πόλεμοι· πριν από τον πειρασμό, στο καιρό του πειρασμού και αφού περάσει ο πειρασμός.

      Ο πόλεμος πριν από τον πειρασμό θα είναι, κατά των αιτιών, που συνήθως γίνονται αφορμή αυτού του πειρασμού· δηλαδή, πρώτα, εσύ πρέπει να πολεμάς κατά αυτού του πάθους· όχι αντιστεκόμενος σ αυτό, όπως σου είπα να κάνης στα άλλα πάθη, αλλά αποφεύγοντας με όλη σου τη δύναμι από κάθε είδους αφορμή και πρόσωπο, το οποίο σου προξενεί πειρασμό στη σάρκα. Και, εάν καμιά φορά είναι ανάγκη να μιλήσης με κανένα τέτοιον, μίλησε με συντομία και με πρόσωπο σεμνό και σοβαρό· μάλιστα, τα λόγια σου, ας έχουν κάποια σκληρότητα περισσότερη, παρά γλυκύτητα.

      «Μήν έχης εμπιστοσύνη στον εχθρό σου ποτέ», λέγει ο Σειράχ (12,11). Και συ, μην έχης εμπιστοσύνη ποτέ στον εαυτό σου. Γιατί, καθώς ο χαλκός γεννάει από μόνος του την σκουριά έτσι και η διεφθαρμένη φύσις σου γεννά από μόνη της την κακία· «όπως ο χαλκός σκουριάζει, έστι και κακία του» (αυτόθι)· μην έχης εμπιστοσύνη, πάλι σου λέω, στον εαυτό σου, και αν μπορή να ειπωθή έτσι ότι και εσύ δεν αισθάνεσαι, ούτε ακόμη αισθανθής τόσο καιρό τις αιχμές της σάρκας· διότι αυτή η κατηραμένη κακία, εκείνο που δεν έκανε σε πολλούς χρόνους, το κάνει σε μία ώρα και πολλές φορές κάνει τις ετοιμασίες της κρυφά και όσο περισσότερο κάνει τον φίλο και δίνει λιγωτέρο υποψία για αυτή, τόσο περισσότερο βλάπτει και αθεράπευτα πληγώνει (33). ....... συνεχίζεται

Για να διαβάσετε όλο το εν λόγω κεφάλαιο, πατήστε εδώ. 

Περί πνευματικής ειρήνης της καρδίας

Οσίου Νικοδήμου Αγιορείτου
Από το βιβλίο του "Ο Αόρατος Πόλεμος" (ΜΕΡΟΣ 2ο - κεφάλαιο ΙΔ')

      Η καρδιά σου, αγαπητέ, κτίσθηκε από τον Θεό μόνο για τον σκοπό αυτόν, δηλαδή για να αγαπάται και να κατοικήται από αυτόν. Γι αυτό καθημερινά σου φωνάζει να του την δώσης: «Υιε, δος μου την καρδιά σου» (Παρ. 23,26). Επειδή όμως ο Θεός είναι η ειρήνη που είναι ανώτερη από κάθε νού, πρέπει η καρδιά που πρόκειται να τον δεχθή, να είναι ειρηνική και ατάραχη, όπως είπε ο Δαβίδ: «Εγενήθη ο τόπος σου εν ειρήνη» (Ψαλμ. 75,2). Γι αυτό πρέπει πρώτα από όλα να στερεώσης την καρδιά σου σε μία ειρηνική κατάστασι, ώστε όλες σου οι εξωτερικές σου αρετές να γεννιώνται από την ειρήνη αυτή και από τις άλλες εσωτερικές αρετές, όπως είπε εκείνος ο μέγας ησυχαστής Αρσένιος: «Φρόντισε ώστε όλη σου η εσωτερική εργασία να είναι σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και να νικήσης τα εξωτερικά πάθη». Διότι κι αν οι σωματικές σκληραγωγίες και όλες οι ασκήσεις με τις οποίες ασκείται το σώμα είναι άξιες επαίνου, όταν είναι με διάκρισι και μέτριες, όπως αρμόζει στο πρόσωπο που τις κάνει, όμως εσύ ποτέ δεν θα αποκτήσης καμία αληθινή αρετή μόνο δια μέσου των αρετών που αναφέρθηκαν προηγουμένως, παρά ματαιότητα και κενοδοξία, αν και οι ασκήσεις αυτές δεν παίρνουν δύναμι και ζωή και δεν κυβερνούνται από τις εσωτερικές και ψυχικές αρετές.

      Η ζωή του ανθρώπου δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένας πόλεμος και πειρασμός συνεχής, όπως είπε και ο Ιώβ: «Δεν είναι ένα πειρατήριο η ζωή του ανθρώπου πάνω στη γη;» (7,1). Λοιπόν εξ αιτίας του πολέμου αυτού εσύ πρέπει πάντοτε να είσαι άγρυπνος και να προσέχης πολύ και να παρατηρής την καρδιά σου να είναι πάντοτε ειρηνική και αναπαυμένη. Και όταν σηκώνεται οποιοδήποτε κύμα ταραχής στην ψυχή σου, να παραμένης πρόθυμος για να ησυχάζης και να ειρηνεύης αμέσως την καρδιά σου μη αφήνοντάς την να αλλάξη πορεία και να καταστραφή από την ταραχή εκείνη. Γιατί η καρδιά του ανθρώπου είναι όμοια με το βαρίδι του ωρολογιού και με το τιμόνι του καραβιού. Και όπως όταν κάποιο βαρίδι του ωρολογιού ξεκρεμασθή από την θέσι του αμέσως κινούνται και όλοι οι τροχοί, και όταν το τιμόνι δεν πάρη καλή στροφή, τότε όλο το καράβι φεύγει από την κανονική του πορεία, το ίδιο συμβαίνει και με την καρδιά: όταν μία φορά ταραχθή, αμέσως συγκινούνται όλα τα εσωτερικά και εξωτερικά όργανα του σώματος και ο ίδιος ο νους βγαίνει από τη σωστή του κίνησι και τον ορθό λόγο του. Γι αυτό πρέπει πάντοτε να ειρηνεύης την καρδιά σου, κάθε φορά που τύχει κάποια ενόχλησι και σύγχυσι εσωτερική, είτε την ώρα της προσευχής, είτε σε κάθε άλλον καιρό.

      Και να γνωρίζης το εξής· τότε ξέρεις να προσεύχεσαι καλά, όταν γνωρίζης να εργάζεσαι καλά και να παραμένης ειρηνικός, διότι και ο απόστολος παραγγέλλει να προσευχώμαστε ειρηνικά, χωρίς οργή και διαλογισμούς (Α΄ Τιμ. 2,8). Έτσι σκέψου ότι κάθε εργασία σου πρέπει να γίνεται με ειρήνη, γλυκύτητα και χωρίς βία. Μέ συντομία, όλη γενικά η άσκησις της ζωής σου πρέπει να γίνεται για να έχης ειρήνη στην καρδιά σου και να μη συγχίζεται και στη συνέχεια με την ειρήνη αυτή να εκτελής όλα σου τα έργα με ειρήνη και πραότητα, όπως έχει γραφή: «Τέκνο μου με πραότητα να εκτελής τα έργα σου» (Σείρ. 3,17), για να αξιωθής του μακαρισμού των πράων που λέγει: «Μακάριοι όσοι φέρονται με πραότητα στους άλλους, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν την γη της επαγγελίας» (Ματθ. 5,5).

Πνευματική πείνα και δίψα

(Από τις ομιλίες του Μητροπολίτη Λεμεσού Αθανασίου)

Γιατί στην εποχή μας δυσκολευόμαστε να γνωρίσουμε και να κατανοήσουμε τον Αληθινό Θεό;

Πώς η προσευχή(*) και η σύνδεσή μας με έμπειρο πνευματικό πατέρα μπορούν να μας βοηθήσουν σε αυτή μας την προσπάθεια;

(*)Προτείνεται για μελέτη το βιβλίο (πατήστε στον παρακάτω τίτλο/σύνδεσμο για να το δείτε σε ηλεκτρονική μορφή):